QUSBA - MAACA     Ciggilta-kudo/FÏoü| 1998

                                                                                   March 2006

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3haytô liggida

3haytô bilo

 

Qusba - Maacih majallata

Cuttukso

1

Cuttuksó

................................................

1

2

Yakriye marih ascossa

................................................

2 - 6

3

Ammunta

................................................

7

4

Rakaakáy xaagu

................................................

8 - 10

5

Cakkii kee Madqa

................................................

11

6

Esserik - gacsa   

................................................

12 - 14

7

Madduru

................................................

15 - 18

8

Qaada

................................................

19 - 20

9

Aaxigeh meqeemi

................................................

21 - 22

10

Qafarafih baritto

................................................

23 - 26

11

Qafiyaata

................................................

27 - 29

12

Aydaadu

................................................

30 - 31

13

Kas takke Maxcoo kee Ixigaaxiga

................................................

32


Yakriye marih ascossa

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

Qafar ummatta elle aninnaanih baaxol, xeflih Qafar afih feerat agxitta fiqmak Yallih salaamatta siinil qida.

 

Qafar isi addal le tamak, xaagi kaxxa maglab manoh addat le. Xaagu xaagoysaanaah, mutuk canuunuysaanaah, ammo foofoyaanaah, meqem kak saffottaah, umam kak caxaanah. Qafar missilah " kinal weenim kirkiirol ma geyan" itta. Taway anu axcem, Qafar, nanu malaa kee maaluuy, qilmii kee qanxaffe ayyuntak asgalluk baaxô daddosuh macle waynek, ni ummattah mano cambabbariyok mataysam asmata. "Tilma, Alma, olma... w.w.deqsitta eglaali macubbussanaa. Gaanuh addih ifu isinni ixxiga maabinay, nee barsaay, saro elle tan marak nee miraacisaay, mixxaaginnuk (masuuliyyatak) ewqa.

Assalaam qaleykum

Shek Cummad Acmad Caasna

Geegi makefta

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

Fiiruk Yallih salaamattay racmatta le sin guftay axce.Anu Qafar le afat majallat bicissaah, fixiixissam kaxxa ruftoo kee niyaay, baritto yoh tace.

A majallat kulli sidiica alsal tayyaaqeeh, fixiixissa mehrat leelak, edde fiirisan feera siinik kafe waytay, edde tacsuben misin kaca siinik milaagime waytay, axceeh, Yalli qumrii kee qaafiyatal sin waarisay!

Ittam, Barseena Cabiib Qali Muusa

Xalol daqaarak simbiilali makefta.

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

 

Toobokoy Yallih salaamatta sin taafay axce.

Barseeni migaq wagsiisak warak uguta qadar xayyooseh anik yoo arcibisa.

B.                Badit baadak battaroyse

A.                Amaan ammunta ammuntoyse

R.                Raagah raaga raat raatoyse

S.                Sahdaytuh sarrimaane sahhaloyse

E.                Esseleeleqah eleelo sinnim ekraarise

Y.                Yanu waa warguh yesseede kaxxule

N.                Nagreh meqem nagrise saamile

A.                Agat arkiseh meqe arkeena gufse

K.                Kak aaqubeh meqê llalta  doore

Xayyossem Saalic Cajji Qali

4haytô rasuk Teeri daqaara

 

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara    

Fiiruk Yallih salaamatta yok sintaafay axce.

Geerak Qafar ummattak manot axawah yan afti qaadat abtan giclot sereegalla  siinih niyaata. Qali Macammad Currusaw xalol daqaarak " Ixigaaxigah" ammuntal xayyowte esserok abte gabbatul gadda koh gacisnaah, uxxuk esserok gacsi atu elle tekkelenna hinnay" Qadasa(fuulu). Baar luk ta bilok le aracal wagit!

Gadd gey!

Q.C.G.Fanteena.


 

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

Fiiruk xuwaw le salaamatta sin taafay axce. Anu dumayyan saaku ta majallatat gabah assagolla luk ma suginniyo. Takkay ikkah foocâ fan aallem faxa.

Tahak addah dagoo missilitte xayyooseh an

1.                 Kas yemeggek kurkuraytu aggili koo maha

2.                 Basro xalaayal quukaanaah, caro xabcal yaaquben

3.                 Ku yab kee ku nef, kot lê na, marat mali

4.                 Marin numuy yasuulê fooca wagtaanamak, ku numuy ceerê darre wagtaanam tayse.

5.                 Num kasah kok yeysek, isi dabqa kot xisa.

6.                 Calway caaleena koo celsiisaah, iggima baaxot koo beyta

7.                 Taqbi cayik afal koh sugaah, cayi taqabik daga raaqak raqta.

8.                 Tuugimak bakal gabat kak rabaamak, tu yaaxigi baxi gabat kok rabam meqe.

Xayyossam

Macammad Qabdul kaadir

4hayto rasuk Teeri daqaara.

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

Fiiruk Yallih salaamatta naysukumeeh, lakal innam Qafarak aydaaduu kee luk sugen abuk raqti qaada fokkaaqak kutbeh kah xayyoosan innah absissaanam sin esserra ni af sissikuk baritto kee taamah af inkih kah yakkennah macallay, narday inna.                                               

Tah ittam

Macammad Cuseen Qoodaaraa kee

Macammad tayyaara

xalol daqaara

 

 

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

Toobokiini salaamatta yok sin taafay axce.

Tohuuk lakal Qafar qaadah fooximâ saarek dagoh gide  xayyoosak yoo arcibisa. Saareey,

Tenem tadaaray,fooxim fooxisay,

Cottaarim bilay,cota rob raday

Dohra dubbuttay,aqan kaarisay

Kifno giirissay, dala dalat caxxay

Dalooli horrissay, xalali meekittay

Daqar haffitay, karbat wallitay, qokkas kaxxitay

 

Tatrussam, Teeri qunxaaneytih afak

Igacelê moominih Ibraahimi

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

Naharaakta majallat bicissa toobokok assalaam qaleykum axce Anu Qafar qunxaaneytay bartek axcem, Qafar af dadaluh cagal fanteenaa kee rakaakay doolatak tu qamballam hinnay, maqar luk kah nangiicillem faxximta axce.

 

Kalah ta fanteenak axcem, Qafar af barsa barseenitik magginoomih sabbatah eglal nee xisseenik mataysaa axce.

Intam barseena

Ibraahim yuusuf Dardar

2haytô rasuk konnabi daqaara.

 

Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak

Qusba-Maacih majallata

F.S.L. 23

Samara            

 

Naharaak faylale goytih salaamatta yok sin taafay axce Tohuk lakal Teeri daqaaral yan taqabik dogoomuy giffa giffo let sin luk yaabuwaa.

 

Teeri maggo aydaadu lemmay, aydaaduk lem dadalak maabinna. Inki daqar xissiimuh affaram geyam faxximta. Too fereey aalle week daqar madeqsita.

Toh mafereeyiiy inteenik,

1.     Saytun lee hinnay amoh leek kaxxa ceya tan.

2.     Giti mayanaay merrayti macula.

3.     Ceela dayli buxa matanaay, baaxot kah baadan

4.     Aki daqoorih innah celta barittoh buxa matanaay, dacarsitto mari isinni xaylo barsoonuh ligdo maloonuuy, ken xaylo iggimâ ditet raqta.

Anu axceemih, Qafar rakaakayih doolat, xeflih edde yabne dadoos rakiibo takke caagida wagitta xagoora, ta daqaarat baxsa luk yan taqabi cubbusoonay axce.

Tah itam Darasa Qabdulkaadir Qali

Teeri daqaara

       Gadda geya!

v    Kassiisi

Gawaabittey neh rubtaana nabam maggomih sabbatah yaakumik ciggiilil sin arcibisnuh, kak rubtan gub kee ayro Itiyoppiyah liggidih loowot taktubeenim habbaale waytaanam siinil esserra.

Fanteenâ Farmo


Ammunta

Bicisseeh, Xayyossem:-

Ibraahim Muusa Qali

Barittô xaqoysi ( nafqi)

Barittó, Sahdayti baxi, udduruuk uddur mano isik edde yaysiise silaacay; akkinnaanih dalal kee bisô-maxcok rakiiboh yani.

 

Awayî wakti baadal tan baaxooxa, barittoo kee tuh ixxigak edde tan caddo wagitan waqdi, nammâ kel kurrumta.

Wohim:-

1.     Barittô silaacat xaqoysimak, giffo le bisô-maxcoo kee , qaddaliino aracat aract haysitte baaxooxah.

2.     Barittô silaacat xoqoysime wayte baaxooxay, iggimaa kee gadaamah addat geytimta.

A namma baaxooxâ fanat yan baxsi, qaran kee baaxô xexxaarih  gid yakkeemih sabbatah, akkel edde yabnuh a ammunti makaadoyta hinnay, a majallat inkih nee ma xiqta. Abeenik, a namma baaxooxa sitta elle celtam dagoom kinniimi sabbatah, woo exxaak edde boositaanam aysuk raqta. Yalli isih hadle ginó akke wayya haytek, a namma baaxooxa hitta celta ellê yan qaadoodi, nabam dago.

 

Ixxigaa kee taama elle yanin ardih baguk fulussu hee, qaran fan gaada marah; elle yanin ardi cede weeh, kay bagul woo marih gabâ makalah yan mara.

 

Tonni kak yanim, barittô xiq kee xaqamut meqe waktiik rade maraa kee, rade-wee mara yekkeenik sarra.

Ni baaxo Ityoppaiya baadak wadir-raaqal tamixxige baaxooxay, kallaci daroh tanik, naharsi nammay-sidocut loowimta. Ni Qafar Rakaakay kaadu, woo Ityoppiyay tonnal tanik, barittô boolah lafita rakaakayitteh nammayat loowoh yan.

Barittô xaqoysik raqtem katayta biloh ammuntal awqele.
Rakaakáy xaagu


Taham Qafar Agattiinoh Rakaakayal qusubih tekke siyaasaay, maddur

kee ayyuntiinô caagiddak lafa nabam elle tawqe makaadoyta.


 

Bicisseeh, xayyossem:-

 


    Amiin Cabiib Qusmaana

    Tigraay Uguuumoh Xongolok

    Qafarafih Exxah Awlaytu.

 


Ø     Inkih tan baaxoh caddol, Qunxa-Garabluk 28 xabba haanam, namma bacuuroh gexsitak suge barseenit aydakaakan, Qafar Agattiinoh Rakaakayih Doolatih addal affara aracal yekke.

 

Wohim:-

1.     Awaásh magaala

2.     Malka-waarara

3.     Dubte

4.     Aysaqiita

 

A baritto kah tontocowwem 2500 amo takke kabirwa. Woo affara magaalal kah tekkem," Pilazmya" Viidiyô Gaaboyna edde abeeni woo affara magaalal tan 2haytô Caddoh iskoolaalil tenek sarra.

 

Too barittoh aydakaakanah xayyowte kitooba, fereey akkuk ten. Woo kitoobak fanteenah yen kitaabay walal ayyaama gide, dibuk elle radak suge "Dimokraasii kee Dimokraasih esseroh fidga-Ityoppiyal" deqsita kitaabak ten.

 

Ø     Qafar Agattiinoh Rakaakayih Doolatih addal, Rakaakay kee usuk kak xiisiima 29 daqar inkih, gaba edde tessegelle gooboyná tekke.

 

Too gaaboynay nammâ yroh akkuk sugteh iyya edde gexsittem Naharsi-kudok 25 - 26/1998ak ten.

 

Ta gaaboyná kusaaqisseeh, agaaraddem Rakaakayak Maali Culoh qaadoodik ten. Woo gaaboyná miraacissem, QAR doolatak Maaluu kee Maddúr koobaahisiyyih Biiroh saqalah yan gifta Macammad Awwal Miqik ten.

 

A gaaboyná edde cabtemih tu gactek, Qafar Rakaakay kak xissiima 29 daqaaral inkih, culó tahâ fan kak gaaboysan raceenaanik, waktil elle gaaboysaanam faxximtaamih tiya. Nammeyhaak culoh, kulli daqaaral qusba raceenaani muggaaq-iseenih, qisó kak gaaboysaaham faxximtaamih tiya.

 

Ø     Naharsi-kudok 26/1998ah kaadu Qafar Agattiinoh Rakaakayih Doolatak inaytâ magaalah tan Samaral, poolis aydakaakanih doqayso tekke.

 

Poolisik a bacaarheele addah yekke aydakaakanah sumaq warkat teceem, Rakaakay Pooliisik Kommiishinerih yan gifta Qalo Afkiqe Macammadak ten.

 

Gifta Qalo Afkiqe tokkel abe yaabat yescesseh yenem, poolis wagitta taamoomih qaaqisiyyay, xefelih magaalol kee deraafil saay dacrisaanamat yafkuneh iyya. Wohuk kalah Rakaakay Qidaddo wagsiisak, poolis maalut yakke atlakiyya katattaah, kusaaqissem Qadli Caxah xaysossam faxximtaamih tiya.

Ø     Qafar agattiinoh Rakaakayak Qaafiyataay, tû-barittooy saytún lee kee qidaddo wagsiisak Samarâ magaalal tekke daffeynay, Naharsi-kudok 15/1998ah tekkeh iyya miraacissem gifta Awwal Wagris Macammaday, QAR doolat Qaafiyat Dacayrih Biiroh saqalah yani.

 

Too Saqal woo daffeynal yab kah abe irgay Addis Ababak temeeteh tene miraacisak tenem, Ityoppiyal Irlandah safiirih yan gifta Doom Sekiston deqsita numuk ten.

 

Gifta Awwal Wagris tokkel abe yaabal iyyem, away a irga dahni kah tacee Samarâ magaala, cooxut qaxa yaymaaqeenim taama dibuk hinnay, saytun lee kee, geeri qaafiyat caagiidah kaxxa cubbi neh yaceenim fanna iyye..

 

Ø      Frangi loowok Febraayer alsak

     20-27/2006ih Jabuufih Ummuunok Jabuuti magaalal inah afih assakoxxih ayyaam yessekexxime.

Too gaaboynal, Qafar Agattiinoh Rakaakayih Doolat awakkaluk Qafarafih Cubbusoo kee Gaddaloysiyyi Fanteenak gifta Jammal Qabdulkadir Reedo Miraacisa irga elle geytimteh ten.

 

Too gaaboynal, Jabuutih ummuunol inah afah yan namma afay, Soomaali kee Qafaraf kinni dadalak abteh gideey, keenit garayate gibdaabinittee kee, woo gibdaabinitte elle afdigeh mege gurral kaxxa walal rade.

 

Too kusaq kee agaarad elle yekkem sidiicaamak ten. Wohim:-

1.      Namma afih feerah kutbee kee kiriyaati

2.     Barsak baritto elle takke cogdaadi

3.     Tunknttubeh tan kitoobah ixxuu kee mexxata

 

Too gaaboyná ta dagal tescessime sidiicaamah margaqooqi tatrusak meqennal tumurruqe.


 

 

 

 

 

NAFSI BEYTA NAFSIYYAK SINNI DACRISA!

 

 

 

EEDISIT XALTANI WAYTE QAYXIIXAH XUWAAWA!
Cakkii kee Madqa


Taham,rakaakayal  madqa  diggoysoonuh tekkem  kee  ayyunti  madqa


yassakaxxuh  aaxige  meqem  elle tawqe  makaadoyta.

 

Bicisseeh, xayyossem:-

Qali Cuseen Weeqisá

Ku gabat ma-rabâ kalalu

 


Ku gabat ma-rabâ kalali kinnim warisnaamak naharat, Ityoppiyak baatileyní digaalah madqal baatilih orobtam ma abtootaay?

iyyaanam taakumem yot celta.

 

Ityoppiyak baatileyni digaalah madqal baatilih orobta abto sidiicam lem faxximta.

 

Wohim:-

 

§        Fiiruk abenno axcuk niya kah yooxeen abto takkem faxximta.

§        Geerak abenno hinnay, abinal asse abto takkem faxximta.

§        Sidochaak madqá waasa abto takkem faxximta.

 

Ta sidiicam aalle wayta abto, Ityoppiyak baatileyni digaalah madqal _½™ü|Âßú¿ ¬«È>” FeÚ ;Ð_baatiliy baahe num kah diggalsimah orobtu ma dudda.

 

Irô caddok wagitan waqdi, faxe madqal num kah diggalsimam nammama. Toh:-

 

Madqa waasseemit asaanamah, is aba ittem abnise waanama. To nammam Ingliiz afat  "Commission" kee" Ommission" deqsitta.

 

Ku gabat ma-rabâ kalaluh tu gactek, madqa, tekkem cakki axce wayta way, ceele-wayto yaanamat kak ma tamaata.

 

Ku gabat ma rabâ kalaluh takkeemik ceelallo beynek, num num qidâ gideh buxak ugteh yamaate. Isi garcit yan numut kaxxa carbi aba. Suge num isi nafsik waasaah kalalitah. Ellecabol, woo umaanet dadho baahe num raba. Takkel uguttam, " Num qidâ gideh yemeete num, woo numih gabat rabek, biiluu yakkee? inta essero.

 

Ku gabat ma-rabâ kalaluh tekkeemi kal, makkook fayxii kee, abto elle tengele raba hinna, kak itta Ityoppiyah madqá. Woo num cakkik rabe axce wayt way, ceele-waynaanauy num makkook aba qidiyyat massoowah ma tabla. Tonnalel, digaala woo gid kak ma takka.


 


Esserok gacsa


Taham, kaslek numuuy waqdi foocah xayyosak, esser elle aban makaadoyta


 

Bicisseah, xayyossem:-

M.Awwal Wagrisi

 

 

 

 

 

 

 

 


Cajji Cummad gaba makki

 

Ta bilol esser akak abneeh siinih xayyosnam Cajji Cummad-gaba Makki diqsita tu yaaxigiy, xeflih Waldel yaaxigeeni. Too tu yaaxigey yaabisne, Qarab afih nacwih ixxiga le numu. Diini qilmik kaadu fayya le caddo maade numu. Qafar afih dadalah abeh yan macal kee abeh yanim wagsiisak Jabuutil walal kaallih abneh sugne. Kaâ lih a esserok gacsa elle abnem Qafarafih Cubbusson kee Gaddaloysiyyi Fanteena awakkalu, Jabuutil tessekexxime  inah  afih  ayrol  elle

 

 

 

geytimnê ke  Kaâ luk abne walalaay a ciggiltam kaana:-

 

Qusba maaca:- Cajji Cummad gabaw atu isi migaaqak ugutak  isi aydaadut neh yaabey?

 

Cajji Cummada:- Yi migaq Cummad-gaba Makki Ibraahimi. Awroppah liggidi 1933ul yan saaku Tagorrí magaalal ooboke. Anu xaylok 14 xale. Leceey  labhaay bacaar Sayyok xale. Qunxaanel Qhuraan kee, iskoola Tagorril qimbise. Geerak Jabuutil barte. 4 liggida badat taamiti. 1959ah Jabuutil taama qimbise. Geerak UNESCOh  iskool abe.1960al Jendermeerit gace. Militeer iskoolat mangom barte.

Qafar qunxaaneyta iskool barsam nabam kicinuk en. 13 yakke urru barse. Woo urruk 9 kaxxa baritto abeeh, asaaku doolatak kaxxa aroocat yan. Toh kaxxam ruffu yoo hayta.

 

Qusba-Maaca:- Cajji Cummadow atu elle barittem marin afitte kinni waqdi, Qafar afih kutbet maca koo ugusseeh? elle tuktubem ma feeraay? Ma waraay?

 

Cajji Cummad-gaba :- Af ayyuntak mano daabisa. Raddi baye kala, ottobba yaymaggee. Qaada dadlisaah, baaxo yaqiyyireeh; caddabna muxxusa. Af ku-num marin num abaah, marin num ku num aba. Tokkel axcem faxam, inah of aaxige sinni num, af akak aaxiginnaanih marih kedoyta yakkeeh, kaadu woo marâ lih raba. Inah afa axce waqdii, inah af lamma maqna le. Yabti mayfattaral maqnisnek, awki kaa xalte barra edde  yabta yab barta. Keddiimannal maqnisnek, hay ina baaxo, baaxoh afa iyyaanama.

Anu Qafar af edde feeraysem qidmook qarab alifbaata.Sarrak Laatiin feerak elle bictam ekkele nah hee.

 

Qusba-Maaca:-  Cajji cummad gabaw-atu Qafar afal kutbe qimbissem ma liggidaay,  maca kaak tuktubeeh? tahâ fan  maakina kitab feerasseeh?

 

Cajji Cummad-gaba